Bhutan, Himalayaların doğusunda, Hindistan ile Tibet arasına sıkışmış küçük bir krallık. Kalkınmayı yalnız ekonomiyle değil, Gayri Safi Mutluluk Hasılası denen bir ölçüyle de tartmasıyla tanınıyor. Başkenti Thimphu, trafik ışığı olmayan başkent olarak anılıyor. Turizmi bilerek sınırlı tutan bir ülke olduğu için gitmeden önce kurallarını bilmek gerekiyor.
Aşağıdaki rota Paro'dan başlayıp Bumthang'a uzanan beş günlük bir plan. Bhutan'da yollar dar ve virajlı, mesafeler haritada göründüğünden uzun sürüyor; özellikle Punakha'dan Bumthang'a geçiş tam bir gün alıyor. Planı buna göre esnek tutun.
Paro: İniş ve İlk Dzong
Paro Havalimanı, dünyanın en zorlu iniş pistlerinden biri sayılıyor; uçak dağların arasından dönerek vadiye iniyor. Pencere kenarı alabildiyseniz şanslısınız. Vadiye indiğinizde çam ormanları, pirinç terasları ve rüzgârda dalgalanan dua bayrakları karşılıyor.
İlk gün için Rinpung Dzong iyi bir başlangıç. 1644'te inşa edilen bu ahşap ve taş kale-manastır Paro Vadisi'nin ortasında yükseliyor. Dzong'lar Bhutan'da hem dinî hem idari merkez; avlularda keşişlerle memurlar aynı çatı altında. Duvarlardaki mandala resimlerine bakmaya zaman ayırın, her biri Budist kozmolojisinin bir haritası gibi okunuyor.
Dzong'un yukarısındaki Ta Dzong eskiden bir gözlem kulesiymiş, bugün Bhutan Ulusal Müzesi. Thangka koleksiyonu, yani kumaş üzerine yapılmış dinî resimler, ülkenin sanatını anlamak için iyi bir giriş. Akşamüstü Paro'nun sakin ana caddesinde yürüyün; yerel dükkânlarda dapa denen ahşap kaseler ve kira denen el dokuması kumaşlar satılıyor.
Taktsang: Kaplan Yuvası
Bhutan'ın en bilinen görüntüsü, Paro Vadisi'nin yaklaşık 900 metre yukarısında kayalığa yapışmış Taktsang Palphug Manastırı. İngilizce adıyla Tiger's Nest. Efsaneye göre Guru Rinpoche olarak da bilinen Padmasambhava buraya bir dişi kaplanın sırtında gelmiş.
Manastıra çıkış yaklaşık 2-3 saat sürüyor. Yol çam ormanlarının, küçük şelalelerin ve minik tapınakların arasından geçiyor. Yarı yolda bir kafe var; orada mola verip karşınızdaki manastırın siluetine bakmak yürüyüşün en güzel kısmı. Sabah 7-8 arası yola çıkın, öğleden sonra bulutlar iniyor ve manastır görünmez olabiliyor. Yolun bir kısmı için at kiralamak mümkün ama inişte yürümek zorundasınız ve yokuş dizleri zorluyor. Su ve güneş kremi alın; yüksek rakımda güneş beklediğinizden sert.
Thimphu: Yavaş Bir Başkent
Thimphu, bir başkentten beklenmeyecek kadar sakin. Kavşaklarda trafik ışığı yok, her şey ölçülü bir hızda akıyor. Ana cadde Norzin Lam'da yürümek başlı başına şehri tanımanın yolu.
Kuenselphodrang Tepesi'ndeki Buddha Dordenma, 51 metre yüksekliğinde altın kaplı bir Buda heykeli ve şehre yukarıdan bakıyor. İçinde 125.000 minyatür Buda heykeli bulunduğu söyleniyor. Heykelin bulunduğu alandan Thimphu vadisinin geniş bir görüntüsü alınıyor.
Hafta sonu pazarı şehrin mutfağını tanımak için en iyi yer: yerel peynirler, kuru meyveler, el dokuması kumaşlar ve Bhutan mutfağının olmazsa olmazı kırmızı biberler. Pazarın kurulduğu günleri gitmeden önce teyit edin. Thimphu Postanesi'ne de uğrayın; Bhutan posta idaresi üç boyutlu pullarıyla biliniyor ve buradan alınan pullar küçük, taşıması kolay bir hatıra oluyor.
Dochula Geçidi ve Punakha
Thimphu'dan Punakha'ya giderken 3.100 metredeki Dochula Geçidi'nden geçiliyor. Geçitte 108 chörten, yani küçük stupalar, sıra sıra dizili. Hava açıksa arkalarında Himalaya silsilesi görünüyor. Bu manzara için sabah erken çıkmak gerekiyor; öğleye doğru bulut kapatabiliyor.
Punakha Dzong, Bhutan'ın en güzel dzong'u olarak anılıyor. Pho Chhu ve Mo Chhu nehirlerinin birleştiği noktada, 1637'den beri ayakta. İlkbaharda avludaki jakaranda ağaçları mor çiçek açıyor ve dzong'un beyaz duvarlarıyla birlikte ülkenin en çok fotoğraflanan karelerinden birini oluşturuyor.
Yakındaki asma köprü, Pho Chhu üzerinde 160 metre uzunluğunda. Köprü rüzgârda hafifçe sallanıyor, altından hızlı bir nehir akıyor. Yükseklik korkusu olanlar için bile kısa ve güvenli bir geçiş.
Bumthang: Ülkenin Ruhani Merkezi
Dört vadiden oluşan Bumthang, Bhutan'ın ruhani merkezi sayılıyor. Her dönemeçte bir manastır, her tepede bir efsane var. Jakar Dzong vadiye tepeden bakan konumuyla bölgenin simgesi.
Jambay Lhakhang, 7. yüzyıla tarihlenen ve Bhutan'ın en eski tapınaklarından biri olarak kabul edilen bir yapı. Kurjey Lhakhang ise Guru Rinpoche'nin kayada bıraktığına inanılan beden izini barındırıyor. İkisi birbirine yakın; arada kalan patikayı yürüyerek aynı gün görebilirsiniz.
Bumthang aynı zamanda peyniriyle bilinir. Churpi denen kurutulmuş peynir parçaları burada yapılıyor ve çiğnemesi gerçekten uzun sürüyor; yerliler bunu bir kusur değil, özellik olarak görüyor. Bölgede yerel bira üretimi de var, Red Panda adlı bira bunlardan biri. Zamanınız kalırsa Tang Vadisi'ne doğru kısa bir yürüyüş yapın; yabani çiçekler, köy evleri ve uzakta karlı zirvelerle Bhutan'ın daha az dokunulmuş tarafını görürsünüz.
Bhutan Sofrası
Bhutan mutfağı acıyı seviyor. Ulusal yemek ema datshi, kırmızı biber ve peynirle yapılan yoğun bir yahni; acıya alışkın değilseniz az isteyin. Momo, yani Tibet usulü buğulama mantı, pazar tezgâhlarında sıcak sıcak satılıyor. Zao kavrulmuş pirinçten yapılan, tereyağı ve şekerle tatlandırılan basit bir atıştırmalık. Khuli karabuğday krebi, yerel peynir ve baharatla yeniyor. Yemekten sonra çevrenizde birinin doma çiğnediğini görebilirsiniz: areka cevizi, betel yaprağı ve kireçten oluşan bu karışım yiyecek değil, yaygın bir gelenek. Denemek isterseniz önce küçük bir parça deneyin.
Giriş Kuralları ve Pratik Bilgiler
Bhutan ziyaretçilerden Sürdürülebilir Kalkınma Vergisi (SDF) alıyor; kaynaklarda günlük 100 USD olarak geçiyor. Bu vergi ülkenin aşırı turizme karşı politikasının parçası ve tutar zaman zaman değişebildiği için başvurmadan önce resmî turizm sitesinden güncelini kontrol edin. Türkiye vatandaşları için vize gerekiyor, başvuru çevrimiçi yapılıyor. Konaklama, yemek ve rehber hizmetini birlikte sunan paketler yaygın; toplam bütçe seçtiğiniz otel sınıfına göre ciddi oynuyor.
Paro'ya ulusal havayolu Drukair ile uçuluyor; Delhi, Katmandu, Bangkok ve Singapur'dan direkt seferler bulunuyor. Ülke içinde Paro ile Bumthang arasında mevsimsel küçük uçak seferleri var, bu da Punakha'dan Bumthang'a uzun kara yolunu dönüşte kısaltmanın bir yolu. Kara yolunda şoförlü araç en pratik seçenek; yollar dar ve virajlı ama manzara bunu telafi ediyor.
Para birimi ngultrum (BTN) ve Hindistan rupisine 1:1 sabitlenmiş durumda; rupi de geçiyor. Kart kabulü Thimphu ve Paro'da bile sınırlı, nakit bulundurun.
Dochula ve Chelela geçitleri 3.000 metrenin üzerinde. Bu rakımda yükseklik hastalığı görülebiliyor; ilk günlerde yavaş hareket edin, bol su için ve vücudunuzun alışmasına zaman tanıyın.
Mevsim seçiminde ilkbahar (Mart-Mayıs) açan rododendronlar ve açık gökyüzüyle en popüler dönem. Sonbahar (Eylül-Kasım) berrak manzaralar ve daha az kalabalık sunuyor. Kışın (Aralık-Şubat) karlı dzong'lar güzel ama bazı yollar kapanabiliyor. Yaz (Haziran-Ağustos) muson dönemi; yağmur ve kaygan yollar gezmeyi zorlaştırıyor.
Bhutan'ın mutluluk ölçüsü bir istatistik olarak tartışılabilir; ama oraya gidenlerin çoğu, ülkenin hızı bilerek düşürdüğünü fark ediyor. Beş günlük bir planda bile bunu hissetmek mümkün, yeter ki programı fazla doldurmayın.
Yorumlar
Yorum Gönder